Publikacje

ZABAWY BADAWCZE

Według W. Okonia : „Dziecko uczy się chętnie tego, co je zaciekawia a najlepiej wówczas, gdy czynnie eksperymentuje i samo ustala tematy badań chcąc iść w poznawaniu własną drogą, dochodzić do własnych rozwiązań”.

Zabawa badawcza jest jednym z rodzajów poznawania przez dziecko świata jaki go otacza. Najczęściej spotykanymi przedmiotami w zabawie badawczej są materiały dostępne dla dziecka w środowisku naturalnym,  piasek, śnieg, woda, patyki, kamyki, rośliny, narzędzia do zajęć plastycznych i technicznych, a także wytwory techniki dostępne w środowisku przedszkolnym- lupa, magnes, baterie, wiatrak, sznurki, szpulki,  papier , szpulki, instrumenty muzyczne itp. Dziecko w wieku przedszkolnym ze wszystkich stron otacza natłok informacyjny . Uczą je nauczyciele, rodzice, telewizja, czasopisma i książki.

Bierne przyswajanie coraz większej liczby wiadomości częściowo osłabia potrzebę refleksji , zastanowienia się i przetworzenia informacji, dlatego też zachęcajmy młodych ludzi do samodzielnej analizy i syntezy.

Propozycje kilku zabaw badawczych i eksperymentów na długie, zimowe wieczory – „Powietrze”:

„Gdzie jest powietrze?”

Cele: szukanie odpowiedzi na pytanie, gdzie jest powietrze.

Pomoce: przeźroczysty słoik, piłeczka pingpongowa, kawałek papieru, napełnione wodą przeźroczyste naczynie wyższe od słoika

Wykonanie doświadczenia: umieszczam papier na dnie słoika i mocujemy taśmą klejącą. Piłeczkę kładziemy na powierzchni wody. Odwracamy słoik do góry dnem i, zamykając w nim piłeczkę, zanurzamy go w wodzie, aż dotknie dna (woda nie wchodzi do słoika, a piłeczka leży na dnie naczynia pokrytego cienką warstwą wody). Ponownie zanurzamy słoik w wodzie, a kiedy dotknie dna przechylamy go (ze słoika wydobywają się pęcherzyki powietrza, które poruszają się ku górze i napowierzchni wody pękają. Woda wchodzi do słoika unosząc piłeczkę coraz wyżej i zwilżając papier).

Wniosek: powietrze jest wszędzie i zajmuje każdą wolną przestrzeń. Znajduje się w wodzie, w przedmiotach i roślinach, w ciele człowieka i zwierzęcia. Jest lekkie i niewidoczne, a jednak można znaleźć sposób na to, żeby je „zobaczyć”.

,,Zaczarowany balon”

Cele: badanie sprężystości powietrza

Pomoce: zimna butelka, balon, miska z ciepłą wodą.

Wykonanie doświadczenia: pustą butelkę wkładamy do lodówki na około godzinę. Po godzinie wyjmujemy butelkę i nakładamy na jej szyjkę balon. Na około dwie minuty wkładamy butelkę do ciepłej wody. balon nadmuchuje się jak po dotknięciu czarodziejską różdżką.

Wniosek: W wyniku ocieplenia powietrze znajdujące się w butelce rozpręża się i potrzebuje więcej miejsca, wpływa więc do balonu i go nadmuchuje.

,,Czy powietrze ma ciężar? -waga do ważenia powietrza”

Cele: szukanie odpowiedzi na pytanie: ,,Czy powietrze waży? „wdrażanie do działania zgodnie z instrukcją w czasie przygotowywania przyrządu pomiarowego; usprawnianie mięśni rąk; określanie położenia przedmiotów, używanie pojęć poziomo, ukośnie

Pomoce: dwie plastikowe pałeczki o długości 15cm i 30cm, dwa jednakowe baloniki, dwie jednakowe puszki, taśma klejąca, ołówek.

Wykonanie doświadczenia: zaznaczamy ołówkiem połowę dłuższej pałeczki. Na jej końcach mocujemy taśmą baloniki. Opieramy środek dłuższej pałeczki na środku krótszej pałeczki opartej końcami na dwóch puszkach (nie zauważamy zmian w pozycji pałeczki i baloników). Odczepiamy jeden z baloników i dmuchamy go, a następnie ponownie umieszczamy na końcu pałeczki (zauważamy, że koniec pałeczki z nadmuchanym balonikiem opada).

Wniosek: w pierwszym doświadczeniu pałeczka z balonikami pozostała w pozycji poziomej, gdyż oba baloniki ważyły tyle samo. W drugim przypadku, zamknięte w nadmuchanym baloniku powietrze sprawiło, że stał się cięższy od balonika nie nadmuchanego.

Opracowała : Marlena Olas w oparciu o literaturę:

  • Muchacka B. -Zabawy badawcze dzieci w przedszkolu 9.Muchacka B. -Zabawy badawcze w edukacji przedszkolnej
  • Lelonek M. - Kształtowanie pojęć z przyrody nieożywionej w nauczaniu początkowym
  • Okoń W. - Zabawa a rzeczywistość
  • Van Cleve J. – Astronomia dla każdego; Biologia dla każdego; Chemia dla każdego;
  • Matematyka dla każdego. 101 doświadczeń.
  • Taylor B. – Powietrze i latanie; Bateria i magnesy; Kolor i światło; Co pływa, a co tonie.
  • Meiani A.- Wielka Księga Eksperymentów
  • Muchacka B.- Zabawy badawcze w edukacji przedszkolnej.